Innovatie in het onderwijs: hoe zet je ambitie om in beleid?

Veel schoolbesturen hebben de wens om hun onderwijs te innoveren. Meer digitaal lesmateriaal, meer gepersonaliseerd leren en efficiënte tijdsbesteding. Hoe zet je jouw ideeën om in concreet beleid, dat aanslaat bij je docenten? Onderwijskundige Bram Aerns: “Ga niet voor revolutie, maar voor evolutie.’’

Ambities

Het kan prikkelen en frustreren: de razendsnelle voortgang van technologie. Er worden aan de lopende band systemen en producten ontwikkeld die het onderwijs leuker, effectiever en moderner kunnen maken. Veel bestuurders in het onderwijs zien die stroom van innovatie en willen profiteren. Logisch en slim. Maar hoe concretiseer je dat ‘idee’ van innovatie? Hoe zorg je dat jouw ambities in beleid worden omgezet? En het belangrijkste: hoe zorg je ervoor dat jouw organisatie met je mee wil?

Intrinsiek

“Verandering wordt vaak ‘top-down’ geïnitieerd. Van bestuurder naar docent’’, zegt Bram Aerns, onderwijskundige en eigenaar van Montem Onderwijsadvies. “Maar dat werkt vrijwel nooit. De omstandigheden moeten het toelaten om te kunnen veranderen. Het schoolklimaat moet goed zijn en de mensen voor de klas moeten de ambities eigen maken, intrinsieke motivatie hebben. Dat vraagt overleg en voorbereiding. De meeste docenten willen heel graag innovatiever onderwijs geven, maar wel met overzichtelijke stappen. Ga dus niet voor revolutie, maar evolutie. Betrek de mensen om wie het gaat (de docenten) vanaf het begin en maak jouw doel een gezamenlijk doel. Dat maakt het veel makkelijker waar te maken.’’

Visie

Dat is natuurlijk makkelijk gezegd, maar hoe doe je dat op een slimme manier? “Het begint altijd met een visie. Denk met je team na over wat jullie écht belangrijk vinden. Geen algemeenheden, maar een duidelijke koers waarop je eventuele vervolgstappen baseert’’, aldus Aerns. Hij helpt scholen met het formuleren van zo’n gedegen visie. “Vervolgens brengen we met verschillende scans en vragenlijsten in beeld waar de veranderbehoefte ligt. Is die er überhaupt? Wil je echt met ander lesmateriaal werken of wil je juist je huidige lesmateriaal beter gebruiken? Ook breng ik de verandercapaciteit in beeld van docenten. Je wil innoveren, maar hoeveel ben je bereid daarvoor te doen? Het kan zo zijn dat een team van voornamelijk zestigers niet een heel scholingstraject in wil. Dan is het de vraag of een innovatietraject erdoor duwen op dit moment verstandig is.’’

Realisme

Deze gesprekken kosten een hoop energie, beaamt Aerns. Het veroorzaakt wellicht discussies en onenigheid, maar het is allesbepalend. De informatie die hier wordt verzameld maakt duidelijk wat je als organisatie wil en wat je als organisatie kan. Misschien heb je de originele ambitie iets bij moeten stellen, maar er blijft een realistisch beeld over. Hierdoor worden kansen voor succesvolle verandering direct zichtbaar en kan je gerichte doelstellingen formuleren.

Heldere doelstellingen

In je doelstellingen specificeer je de wensen uit de overleggen. “Dit is één van de moeilijkste dingen om te doen. Er werkt namelijk niets zo demotiverend als vage doelstellingen. ‘We moeten in de lessen meer aandacht schenken aan 21st century skills’, ‘ieder kind moet op zijn of haar niveau kunnen werken’, ze werken niet. Ik krijg veel terug van docenten dat ze behoefte hebben aan duidelijke doelstellingen’’, zegt Aerns. Daarom is het zaak om je doelstellingen SMART te maken. Specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden. “Afhankelijk van je behoefte kan je deze doelstellingen bijvoorbeeld per sectie opzetten of organisatiebreed.’’

Projectplan

Per doelstelling stel je vervolgens een projectplan op en stel je teams van bevlogen mensen samen die deze gaan uitvoeren.  De verandering begint hier pas écht, maar eigenlijk is de grootste winst al behaald: je weet met z’n allen wat je wil bereiken, de doelen zijn realistisch en de resultaten meetbaar. Nu alleen nog even innoveren.

 

Meer weten over ambitie omzetten in beleid?

Meld je nu aan voor de inspiratiesessie: 'Hoe realiseer ik echte verandering in mijn schoolorganisatie?'