Profielen VMBO en SOMtoday

Consultant Carel Maas licht de voor- en nadelen van de ontwikkelingen rondom vmbo profielen toe.

Context

Het onderwijs in de beroepsgerichte vakken van het vmbo wordt aangepast. In de loop van de tijd zijn verschillende beroepsgerichte vakken ontstaan die voor een scala aan opleidingen hebben gezorgd. Een woud aan opleidingscodes was het gevolg. Daarom is men op zoek gegaan naar een nieuwe ordening binnen het beroepsgerichte deel van de opleidingen, die een vereenvoudiging moest zijn voor de bekostigingscodes en onderwijskundig dezelfde of een grotere keuzevrijheid realiseert.

Profielen in plaats van sectoren

De nieuwe opzet werkt met een beperkt aantal profielen en dus ook met een beperkt aantal opleidingen. Scholen krijgen tegelijkertijd meer vrijheid om leerlingen beroepsgerichte keuzevakken aan te bieden. De nieuwe wet wordt van kracht na een pilotperiode met een aantal examens, die worden aangestuurd door de organisatie VernieuwingVmbo. Op de website van VernieuwingVmbo is alle informatie over de pilots te vinden. Van voorlopige examenprogramma's tot aan gegevens van deelnemende scholen. Vanaf 1 augustus 2016 gaat de nieuwe wet in voor alle vmbo-leerlingen in het 3e leerjaar. De pilotperiode eindigt daar voor het 3e leerjaar. Het eerste examen waaraan alle leerlingen deelnemen is het examen in 2018.

Om de pilots op de scholen veel ruimte te geven is er gestart met minimale afspraken om het nieuwe beroepsgerichte onderwijs vorm te geven. De school mag er voor kiezen om het nieuwe beroepsgerichte profielvak als één geheel te geven, of de vier* modulen(profielvakdelen) van de stof afzonderlijk te geven. Ook kan de school er voor kiezen om de stof van het beropesgerichte profielvak naast het verplichte CSPE te toetsen met een SE-resultaat.

Het eindcijfer van het beroepsgerichte examendeel wordt opgebouwd uit:

  • het CSPE (50%)
  • het gemiddelde SE-resultaat van het optionele SE-resultaat van het beroepsgerichte profielvak en de vier* beroepsgerichte keuzevakken.

Bij het eerste examen van 2015 konden scholen de onderlinge wegingen van de SE-resultaten zelf bepalen en hierbij afwegen of het gemiddelde werd bepaald op basis van resultaten die waren afgerond op één decimaal, of op gehele waarden.

Zeer veel vrijheden voor de school om het nieuwe onderwijs te verkennen en vorm te even. Binnen de pilots biedt dit het onderwijs in Nederland de kans om nieuwe wegen in te slaan. Gedurende het eerste examen waren daardoor ook creatieve (nood-) oplossingen nodig om de examens en de opname in het Examenregister bij DUO met een strak format te realiseren. Of de projectleiding VernieuwingVmbo, OC&W en Inspectie het wenselijk vinden om de pilots al te gaan sturen richting van een definitieve model, dat er moet zijn bij de invoering van de wet, zal duidelijk worden in de landelijke bijeenkomst op 15 september. Tijdens deze samenkomst zullen alle relevante zaken voor het examen van 2016 worden besproken. Naast de eerder genoemde organisaties zullen daar ook DUO en de verschillende softwareleveranciers aanwezig zijn.

Overgangsbepalingen

Om van het ene bouwwerk (met de vele opleidingen) over te kunnen aan naar het nieuwe bouwwerk (met de profielen), is een regeling gepubliceerd waarin beschreven wordt welke licenties een school krijgt in het nieuwe bouwwerk. Uiteraard rekening houdend met de huidige licenties, het concurrentiebeding en een mogelijke nieuwe samenwerking. De regeling is te vinden op de website van VernieuwingVmbo. Een toelichting hiervoor is de "Routekaart naar profielen vmbo".

Er is ruimte om keuzevakken aan te bieden van een profiel waarvoor de school geen licentie heeft, en er kan nieuw keuzevak ontwikkeld worden dat na toetsing wordt toegevoegd aan de officiële elementcodetabel. Elke school zal dus een afweging moeten maken over het onderwijsaanbod dat aan de leerlingen wordt aangeboden.

Opbouw van profielen

Net als bij het huidige havo- en vwo-onderwijs zullen de leerlingen vakken volgen in een algemeen deel, een profieldeel en een keuzedeel. Het nieuwe beroepsgerichte profielvak waarmee het profiel wordt verbonden maakt nu deel uit van de profielvakken en de beroepsgerichte deel uit van de profielvakken en de beroepsgerichte keuzevakken die in het keuzedeel zijn geplaatst. In het document "Structuur beroepsgericht vmbo" wordt het algemene beeld van het beroepsgerichte examenprogramma in een plaatje getoond.

De kanttekening geeft aan dat uit het overleg naar voren zal komen of dit plaatje de berekening van het SE-resultaat correct weergeeft.

Samen met de algemene vormende vakken ontstaat dan het volgende beeld:

VakkenleerwegenVMBO.png

De kanttekening geeft aan dat uit het overleg naar voren zal komen of dit plaatje de berekening van het SE-resultaat correct weergeeft.

Samen met de algemeen vormende vakken ontstaat dan het volgende beeld:

De documenten tonen kleine verschillen als gevolg van de ontwikkeling. De publicatiedatum is dus zeer belangrijk om het document te kunnen plaatsen in de tijdlijn van de pilot.

 Landelijke vakposities in SOMtoday

De opbouw van de landelijke vakposities in SOMtoday is geschikt gemaakt voor het hele scala aan onderwijskundige keuzes van de school. Van profielvak tot een oriënterende keuze in het 3e leeraar met een definitieve profielkeuze in het 4e jaar. Het aanbod kan worden aangepast aan de keuzes van de school. De onderwijskundige keuzes en ook het aanbod van de lijst aan keuzevakken kunnen eenvoudig uit de structuur worden samengesteld.

Resultatenstructuur

Omdat de wijze van berekenen binnen de beroepsgerichte vakken binnen de pilot nog voor een groot deel door de school mag worden bepaald, hebben we er voor gekozen om geen dwingende berekening voor het eerste pilot-examenjaar samen te stellen. Indien er op korte termijn wel richtlijnen komen over de berekening wordt dit uiteraard in SOMtoday gerealiseerd.

Heb je vragen over de vmbo profielen? Neem dan vrijblijvend contact met ons op!